Co roku ok. 14% Polaków zmaga się z zapaleniem zatok. Choć w większości przypadków choroba ma łagodny przebieg i ustępuje samoistnie, nie należy jej lekceważyć. Nieleczona może wiązać się z wystąpieniem groźnych powikłań obejmujących nie tylko drogi oddechowe, ale też okoliczne tkanki.
Czym jest i jak objawia się zapalenie zatok?
Ostre zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych to proces zapalny obejmujący górne drogi oddechowe, który zwykle pojawia się nagle i trwa 7-10 dni. W ok. 98% przypadków za jego rozwój odpowiadają wirusy, którymi zarażamy się drogą kropelkową lub przez kontakt bezpośredni.
W przebiegu zapalenia zatok dochodzi do obrzęku błony śluzowej oraz zwiększenia produkcji wydzieliny, co utrudnia odpływ śluzu i wywołuje szereg charakterystycznych objawów, w tym:
-
uczucie zatkanego nosa i trudności w oddychaniu,
-
katar cieknący lub spływający po tylnej ścianie gardła,
-
ból i uczucie rozpierania w okolicy policzków, czoła lub oczodołów,
-
pogorszenie lub utratę węchu,
-
ból głowy nasilający się przy pochylaniu,
-
nieprzyjemny zapach z ust[1].
Możliwe powikłania zapalenia zatok
Najczęstszą konsekwencją nieleczonego zapalenia zatok jest nadkażenie bakteryjne, ponieważ zalegająca w drogach oddechowych wydzielina to idealne środowisko do rozwoju drobnoustrojów. Świadczy o nim nagłe zaostrzenie objawów po kilku dniach choroby. W konsekwencji konieczne może być podanie antybiotyku, którego można by z łatwością uniknąć poprzez szybką reakcję na pierwsze dolegliwości.
Ponadto istnieje ryzyko przejścia infekcji w postać przewlekłą, czyli trwającą ponad 12 tygodni. Wymaga ona zwykle dłuższego leczenia i może wiązać się z częstymi nawrotami objawów. Znacznie rzadsze, ale przy tym dużo poważniejsze powikłania zapalenia zatok obejmują:
-
oczodoły – mogą obejmować obrzęk i zaczerwienienie powiek, ból przy poruszaniu gałką oczną, jej przemieszczenie, podwójne widzenie, a w ciężkich przypadkach pogorszenie lub utratę wzroku,
-
układ nerwowy – to m.in. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, ropnie mózgu lub zakrzepicę naczyń żylnych,
-
zapalenie kości i szpiku – najczęściej dotyczy kości czołowej,
-
zakażenia dolnych dróg oddechowych – zalegająca wydzielina spływająca z zatok może sprzyjać rozwojowi zapalenia oskrzeli lub płuc,
-
sepsę – bardzo rzadkie, ale potencjalnie śmiertelne powikłanie, w którym zakażenie wywołuje uogólnioną reakcję organizmu.
Jak leczyć zapalenie zatok?
Podstawą leczenia ostrego zapalenia zatok jest przywrócenie prawidłowego odpływu wydzieliny i zmniejszenie obrzęku błony śluzowej. Można to uzyskać poprzez stosowanie m.in. doustnych leków ziołowych zawierających kompozycję olejków eterycznych: eukaliptusowego, mirtowego, pomarańczowego i cytrynowego. Działają one na kilka sposobów:
-
nasilają produkcję wodnistego płynu, który rozrzedza zalegający katar zatokowy,
-
pobudzają aktywność rzęsek nabłonka oddechowego, które transportują śluz na zewnątrz,
-
wykazują właściwości przeciwzapalne i odkażające, dzięki czemu wspierają mechanizmy odpornościowe organizmu w walce z chorobą[2].
Zapalenie zatok najczęściej ma łagodny przebieg, jednak ignorowanie nasilających się lub utrzymujących objawów może zwiększać ryzyko przewlekłego stanu zapalnego oraz poważnych powikłań. Warto więc działać od razu – szybkie wdrożenie leczenia pozwala ograniczyć zastój śluzu oraz zmniejszyć ryzyko zaostrzenia choroby.
[1] Wachnicka-Bąk, A., Lipińska-Opałka, A., Będzichowska, A., Kalicki, B., & Jung, A. (2014). Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych – jedno z najczęstszych zakażeń górnych dróg oddechowych. Pediatria i Medycyna Rodzinna, 10(1): 25-31.
[2] Nurzyńska-Wierdak, R. (2015). Terapeutyczne właściwości olejków eterycznych. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, 25(1): 1-19.
Artykuł sponsorowany
